ਪਟਿਆਲਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਆਫ ਪੰਜਾਬੀ ਲੈਂਗੂਏਜ, ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਕਲਚਰ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਭਾਸ਼ਿਨੀ ਤਕਨੀਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੈਮੀਨਾਰ ਅੱਜ ਸੈਂਟਰਲ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅਤਿ–ਆਧੁਨਿਕ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਹੱਲਾਂ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਿਨੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਤਹਿਤ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤਿ–ਆਧੁਨਿਕ ਏਆਈ–ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਟੂਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਉੱਨਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਡੀਨ ਅਕਾਦਮਿਕਸ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੌਫਟਵੇਅਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਹਿਲਾ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ–ਲਾਈਬ੍ਰੇਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਏਆਈ–ਆਧਾਰਿਤ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਜੋ ਭਾਸ਼ਿਨੀ ਦੇ ਓਸੀਆਰ (OCR) ਅਤੇ ਟੀਟੀਐਸ (TTS) ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ—ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਆਡੀਓਬੁੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਨਵ–ਨਿਰਮਿਤ ਨਵਚੇਤਨਾ (Navchetna) ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਨੂੰ ਆਡੀਓ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਦੂਜਾ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ–ਡਾਟ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਗ੍ਰੇਡ-1 ਬਰੇਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ—ਇਹ ਬਰੇਲ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਦਮ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਓਸੀਆਰ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਸਵੀਰਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ–ਸਭਾ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ—ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁ–ਭਾਸ਼ਾਈ ਬਹਿਸਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਵਾਜ਼–ਸਮਰੱਥ ਸਵਾਲ–ਜਵਾਬ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ।
ਸੈਮੀਨਾਰ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ, ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਸੀਡੈਕ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ ਜ਼ੈਂਡੋਲਾ ਦੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤਕਨੀਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਏਆਈ–ਆਧਾਰਿਤ ਪਹੁੰਚਯੋਗਤਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੋ ਰਹੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਸੁਆਗਤੀ ਭਾਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਭਾਸ਼ਿਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਆਈਟੀ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰੋ. ਸੀ. ਵੀ. ਜਵਾਹਰ ਨੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਏਆਈ ਅਤੇ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਆ ਤਰੱਕੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਪਛਾਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ‘ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਐਨਆਈਈਪੀਵੀਡੀ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਦੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨੇਗੀ ਵੱਲੋਂ ਸਹਾਇਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ‘ਤੇ ਮਾਹਰ ਲੈਕਚਰ ਅਤੇ ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (ਡੀਨ ਅਕਾਦਮਿਕਸ) ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ
